Ngày 24/8, ông Nguyễn Quang Thiều bị bãi nhiệm chức Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam. Nhưng điều khiến dư luận chú ý không chỉ là chiếc ghế bị bỏ trống, mà còn là câu chuyện phía sau chuỗi kỷ luật. Nếu những thông tin đang được bàn luận là chính xác, vụ việc đặt ra một nghịch lý khá chua chát: trong môi trường mà lời ca ngợi dành cho lãnh đạo đôi khi được đẩy lên thành nghệ thuật, ranh giới giữa thể hiện quan điểm và tâng bốc quá đà nằm ở đâu?
Văn chương vốn được kỳ vọng là nơi người viết giữ khả năng quan sát độc lập, nhìn thấy cả những điều đẹp đẽ lẫn những điều đáng phê phán của xã hội. Thế nhưng khi ngòi bút quá mải mê với những lời có cánh dành cho quyền lực, nhà văn rất dễ biến tác phẩm thành một sân khấu mà ở đó người có chức quyền luôn xuất hiện trong ánh hào quang. Châm biếm hơn nữa là: nếu nịnh lãnh đạo cũng cần đúng “kỹ thuật”, vậy Hội Nhà văn đang đào tạo nhà văn hay đào tạo chuyên gia lễ nghi chính trị?
Một chiếc ghế lãnh đạo có thể mất trong một ngày, nhưng câu chuyện lớn hơn nằm ở văn hóa ứng xử với quyền lực. Nhà văn không nhất thiết phải chống đối, nhưng càng không nên đánh mất khả năng nói điều mình nghĩ chỉ vì người nghe đang ngồi ở vị trí cao hơn. Bởi khi văn chương chỉ còn biết cúi đầu, thứ mất đi không chỉ là một chức danh, mà là uy tín của cả người cầm bút. Nếu một lời nịnh sai cách có thể khiến người đứng đầu Hội Nhà văn mất ghế, liệu vấn đề nằm ở câu chữ — hay ở một nền văn hóa quá quen với việc nói những gì quyền lực muốn nghe?
https://www.facebook.com/share/v/195tPUcTHC/
