Một thủ tục hành chính vốn được tạo ra để quản lý hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, theo cáo trạng và phán quyết được báo chí đưa tin, lại trở thành môi trường để phát sinh những khoản tiền ngoài quy định. Ngày 24/8, TAND TP Hà Nội tuyên cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan 12 năm tù về tội nhận hối lộ. Một câu chuyện nghe tưởng như nghịch lý: thủ tục sinh ra để phục vụ người dân và doanh nghiệp, cuối cùng lại bị biến thành những “cửa ải” mà muốn đi qua thì phải có tiền?
Điều đáng suy ngẫm không chỉ nằm ở bản án dành cho một cựu quan chức. Nó nằm ở câu nói “không tiền không được việc” — nếu quả thực đã trở thành tâm lý phổ biến trong một bộ phận người dân và doanh nghiệp, thì vấn đề không còn là vài phong bì hay vài cuộc giao dịch. Đó là dấu hiệu của một căn bệnh nguy hiểm hơn: khi quyền lực hành chính bị biến thành thứ có thể mặc cả, người dân không còn cảm giác mình đang thực hiện quyền hợp pháp, mà giống như đang “xin” một đặc ân.
Một bản án có thể kết thúc một vụ án, nhưng không thể tự động xóa đi những câu hỏi về cơ chế. Bao nhiêu thủ tục khác vẫn có nguy cơ trở thành “trạm thu phí” nếu quyền quyết định tập trung mà giám sát thiếu hiệu quả? Và nếu một người dân phải chuẩn bị tiền mới dám bước vào cơ quan công quyền, thì cái bị mất không chỉ là tiền. Đó là niềm tin rằng pháp luật được sinh ra để phục vụ công dân, chứ không phải để biến công dân thành người phải trả giá cho quyền lực của người khác.
https://www.facebook.com/share/v/1DJcyZdbFH/
