Khi một cơ quan không chỉ thực thi pháp luật mà liên tục xuất hiện trong các đề xuất mở rộng quyền hạn, dư luận tất yếu đặt câu hỏi: đây là nhu cầu quản trị hiện đại hay biểu hiện của một cấu trúc quyền lực đang phình nở quá nhanh? Châm biếm ở chỗ, khẩu hiệu “vươn mình” vốn được dùng cho quốc gia, nhưng trong mắt nhiều người, dường như có một thiết chế đang “vươn mình” mạnh mẽ hơn tất cả. Từ đề xuất siết các tội danh liên quan phát ngôn, mở rộng trách nhiệm hình sự doanh nghiệp, đến tranh luận quanh quyền miễn trừ khi thực hiện nghiệp vụ, chuỗi động thái ấy tạo cảm giác quyền lực đang không chỉ thi hành luật mà còn muốn định hình lại biên giới của luật.
Tranh cãi càng tăng khi các đề xuất liên quan giới luật sư và tố tụng được đặt cạnh nhau. Một bên là mở đường cho những cơ chế bị cho là gia tăng ảnh hưởng của nhà nước trong không gian bào chữa; bên kia là nới thêm công cụ chế tài với xã hội. Với người hoài nghi, đó là bức tranh của quyền lực mở rộng theo cả chiều cưỡng chế lẫn pháp lý. Với người ủng hộ, đó có thể là củng cố trật tự. Nhưng chính khoảng cách giữa hai cách nhìn ấy mới là điều đáng chú ý.
Điều gây day dứt không nằm ở từng đề xuất riêng lẻ, mà ở cảm giác tích tụ: mỗi thay đổi nhỏ có thể hợp lý nếu đứng một mình, nhưng ghép lại lại gợi lo ngại về một mô hình quản trị nghiêng về kiểm soát hơn cân bằng. Và khi công chúng bắt đầu dùng chữ “công an trị” như một ẩn dụ, đó không chỉ là châm biếm, mà là tín hiệu niềm tin đang đòi được giải đáp. Câu hỏi cuối cùng vì thế vẫn còn treo lơ lửng: đây là tăng cường nhà nước pháp quyền, hay quyền lực đang tự viết thêm không gian cho chính mình?
https://www.facebook.com/share/p/1CnPpqhv1Z/
