Bỗng một ngày người ta nghe nói dành tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa, lập thêm ngày kỷ niệm, nghỉ làm hưởng nguyên lương, và tự hỏi: hóa ra văn hóa bấy lâu thiếu chỉ vì chưa có tỷ lệ phần trăm? Một dân tộc mấy nghìn năm giờ dường như được đo bằng ngân sách và ngày lễ. Châm biếm ở chỗ, thứ lẽ ra sống trong giáo dục, ứng xử, đạo đức công cộng, lại được đóng gói thành chỉ tiêu. Văn hóa bỗng nghe như một hạng mục đầu tư. 2% cho văn hóa — nghe đẹp, nhưng lập tức bật ra câu hỏi dân gian mà sắc lẹm: vậy 98% còn lại đi đâu, cho ai, và ai giám sát “văn hóa” được tiêu thành gì?
Nguy hiểm nhất là thói quen thay thực chất bằng biểu tượng. Cứ có ngày kỷ niệm là tưởng đã tôn vinh, cứ có con số là tưởng đã cam kết. Nhưng di sản vẫn xuống cấp, không gian công cộng vẫn nhếch nhác, ứng xử xã hội nhiều nơi vẫn thô ráp — những thứ ấy đâu sửa bằng thêm một ngày nghỉ. Nếu mai có “Ngày Trung Thực”, “Ngày Liêm Sỉ”, rồi kèm ngân sách định mức, liệu đạo đức có tăng theo phần trăm? Sự châm biếm nằm ở chính logic ấy. Văn hóa không thể được cứu bằng khẩu hiệu đẹp nếu đời sống hằng ngày thiếu nền nếp.
Một xã hội văn minh không được xây bằng nghi lễ hóa mọi giá trị, mà bằng cách những giá trị ấy thấm trong từng ngày. Nếu văn hóa phải chờ một ngày được gắn nhãn mới được nhớ tới, có khi vấn đề không nằm ở thiếu ngày kỷ niệm, mà ở cách ta đang hiểu sai chính khái niệm văn hóa.
https://www.facebook.com/share/p/1GLPDg7Dum/
