Quy định 212-QĐ/TW đặt ra một nguyên tắc nghe rất đẹp: mọi tổ chức đảng, đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật, xử lý phải công minh, khách quan và nghiêm minh. Đáng chú ý, ngay cả người đã qua đời vẫn có thể bị xem xét nếu có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Nhưng từ đây lại bật ra một câu hỏi khó né: nếu người đã chết vẫn phải chịu trách nhiệm, vậy người đang sống, đang giữ chức vụ và có quyền quyết định thì trách nhiệm được đo bằng thước nào?
Quy định cũng nhấn mạnh việc xem xét trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu. Điều này hoàn toàn hợp lý: người có quyền ký, chỉ đạo, kiểm tra và ngăn chặn sai phạm thì không thể mặc nhiên đứng ngoài khi cấp dưới mắc lỗi. Nhưng “gấp ba trách nhiệm” chỉ là cách nói về chuẩn mực, không phải con số được ghi trong Quy định 212. Vấn đề cốt lõi là liệu quyền lực càng lớn có thực sự đi kèm trách nhiệm tương xứng hay không.
Những vụ việc như Việt Á hay các trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự vì những điều kiện pháp luật cụ thể càng khiến dư luận đặt câu hỏi về sự nhất quán. Cùng một nguyên tắc, nhưng kết quả khác nhau có thể xuất phát từ chứng cứ, vai trò, hậu quả và các tình tiết pháp lý khác nhau — và chính những khác biệt ấy cần được giải thích minh bạch. Bởi bình đẳng trước kỷ luật không thể chỉ nằm trên giấy. Người đã chết không thể lên tiếng để tự bảo vệ mình; người đang nắm quyền thì càng phải có trách nhiệm giải trình. Quyền lực càng lớn, câu hỏi về trách nhiệm càng không thể nhỏ đi.
https://www.facebook.com/share/p/1BtNfA3ndn/
