Sau Đại hội 14, nhà nước Việt Nam đã đẩy mạnh bước đi mang tính bước ngoặt trong quản lý khi thu gọn đầu mối truyền thông, đưa các cơ quan báo chí chủ lực của Đảng và Nhà nước về mô hình Đảng quản lý trực tiếp.
Động thái này nhằm thiết lập một không gian thông tin thống nhất, tăng cường khả năng định hướng dư luận và thu hẹp tối đa nhất các luồng phản biện xã hội trái chiều.
Tuy nhiên, việc siết chặt các kênh truyền thông như vừa kể đang chạm phải một bức tường cản mới, đó là sự sáng tạo công nghệ của thế hệ trẻ Gen Z.
Sự kiện website “Cây Tưởng Niệm 55” bị nhà nước Việt Nam đánh sập mới đây đã trở thành một ví dụ điển hình cho cuộc va chạm này.
Thay vì chấp nhận sự biến mất của dữ liệu, các lập trình viên thuộc thế hệ Gen Z đã nhanh chóng chuyển toàn bộ những lời nhắn tưởng niệm “Gốc cây Công lý” lên mạng lưới blockchain Arbitrum.
Bằng cách lưu trữ phi tập trung, dữ liệu sau khi ghi nhận sẽ được hàng nghìn máy tính trên toàn cầu cùng lưu trữ, khiến việc xóa bỏ hay can thiệp từ một máy chủ đơn lẻ kể từ nay sẽ trở nên bất khả thi.
Đáng chú ý, rào cản kỹ thuật và chi phí cũng nhanh chóng được san phẳng khi một vài người trẻ khác đứng ra tài trợ toàn bộ phí giao dịch (phí gas). Người dân có thể dễ dàng gửi thông điệp mà không cần kiến thức về ví điện tử hay tiền mã hóa.
Cho dù tên miền có bị tước bỏ hay giao diện web bị thay đổi, nhưng các bản ghi trên chuỗi khối vẫn tồn tại song song với sự vận hành của mạng lưới Arbitrum.
Sự kiện này cho thấy một thực tế rõ ràng: trong kỷ nguyên số, các công cụ quản lý hay rào cản kỹ thuật truyền thống của nhà nước Việt Nam đang đối mặt với những thách thức chưa từng có.
Khi chính sách cố gắng thâu tóm và đóng khung không gian thông tin, thì giới trẻ Gen Z lại tìm thấy những kẽ hở công nghệ để mở ra các không gian lưu trữ tự do hơn và khó đảo ngược trong cách thế hệ trẻ tiếp cận và bảo vệ thông tin.
Hồng Lĩnh – Thoibao.de
