Bức tranh chính trị Việt Nam đang chứng kiến những bước chuyển dịch mang tính bước ngoặt, phơi bày rõ nét bản chất của hệ thống quyền lực đang thay đổi và định hình lại toàn bộ cấu trúc thượng tầng.
Theo thông cáo từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 2 – Khóa 14 ngày 25/3/2026, Trung ương đã thống nhất chủ trương chuyển 5 cơ quan trọng yếu thuộc Chính phủ, sang thành các đơn vị trực thuộc Ban Đảng.
Đó là: Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Động thái này được giao cho Bộ Chính trị chỉ đạo thực hiện và phải hoàn thành thần tốc trước ngày mùng 1/4/2026. Quyết định táo bạo này ngay lập tức làm dấy lên những luồng ý kiến trái chiều gay gắt trong giới trí thức.
Theo Đại tá, Nhà văn Phạm Đình Trọng đã lên tiếng phản đối quyết liệt, khi cho rằng đây là những cơ quan nhà nước hoạt động bằng nguồn tiền thuế từ ngân sách quốc gia, do đó việc chuyển giao sang cho Đảng quản lý là bất hợp lý.
Ở chiều ngược lại, một số đông các nhân sĩ, trí thức với tư duy thực dụng lại bày tỏ sự đồng tình và ủng hộ mạnh mẽ chủ trương này của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Theo đó, sự thay đổi này xét cho cùng cũng không làm thay đổi bản chất vấn đề, bởi lẽ ai cũng hiểu rằng tại Việt Nam, các cơ quan Nhà nước thực chất cũng là cơ quan của Đảng.
Khi đất nước nằm dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng CSVN, thì việc Đảng muốn giao cho Nhà nước hay tự Đảng trực tiếp điều hành cũng chỉ là sự sắp xếp trong nội bộ.
Bởi nhà nước Việt Nam đang vận hành theo mô hình nhà nước pháp trị XHCN chứ không phải nhà nước pháp quyền, nơi mà mọi ý chí và quyết định của Đảng CSVN mặc nhiên được thể chế hóa thành luật pháp.
Sự chuyển giao 5 cơ quan trọng yếu này chỉ là khúc dạo đầu cho một công cuộc cải tổ quy mô và sâu rộng hơn rất nhiều, sẽ giải quyết căn bệnh “trầm kha” của hệ thống chính trị Việt Nam. Đó là: sự chồng chéo của 2 bộ máy quản lý giữa Đảng và Nhà nước.
Từ nhiều thập kỷ qua, hệ thống này đã vận hành với 2 bộ máy Đảng và Nhà nước song trùng, dập khuôn, dẫn đến sự lãng phí khổng lồ và tạo ra những rào cản hành chính không cần thiết.
Nút thắt lớn nhất của mô hình song trùng này dự kiến sẽ được tháo gỡ những bất cập vừa kể vào ngày 6/4/2026, khi khai mạc kỳ họp Quốc hội Khóa 16, chính thức nhất thể hóa hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước.
Đây là một chủ trương hoàn toàn hợp lý, thuận theo logic tập trung quyền lực và tối ưu hóa bộ máy cai trị trong thể chế chính trị độc đảng toàn trị như ở Việt nam hiện nay.
Không dừng lại ở cấp trung ương, nhiều ý kiến từ giới chuyên gia đang mạnh mẽ đề nghị mở rộng mô hình nhất thể hóa này xuống tận các cấp cơ sở.
Cụ thể, việc sáp nhập chức danh Bí thư tỉnh thành, phường xã vào làm một với chức Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cùng cấp. Đây được xem là giải pháp triệt để sẽ giúp bộ máy quản lý trở nên tinh gọn và hiệu quả hơn.
Nếu kịch bản này diễn ra toàn diện, Nhà nước Việt Nam sẽ lột bỏ lớp vỏ bọc hình thức để chính thức chỉ còn lại một bộ máy quản lý duy nhất dưới danh nghĩa của Đảng CSVN.
Sự phông bạt, màu mè trong việc phân định ranh giới giả tạo giữa Đảng và Nhà nước sẽ bị xóa bỏ, qua đó chấm dứt sự lãng phí tiền bạc “khổng lồ” của nhân dân.
Bước ngoặt từ việc hai bộ máy quản lý cồng kềnh hợp nhất lại làm một bộ máy duy nhất trong kỷ nguyên mới là dấu ấn của ông Tô Lâm. Khi hệ thống chính trị tiến tới chỗ chỉ còn một và vai trò cai trị của Đảng được đặt lên hàng đầu, một câu hỏi lớn sẽ được đặt ra.
Đó là, liệu quốc hiệu của nước CHXHCN Việt Nam có cần đổi tương xứng để phản ánh đúng thực tế quyền lực hay không?
Trà My – Thoibao.de
