Hình ảnh Tổng Bí thư Tô Lâm đứng im giữa vòng tròn các nguyên thủ tại hội nghị quốc tế không phải chuyện mới, nhưng lần này nó phơi bày rõ ràng một thực tế phũ phàng: lãnh đạo cấp cao Việt Nam vẫn thiếu khả năng giao tiếp trực tiếp bằng tiếng Anh – công cụ chiến lược quan trọng nhất trong ngoại giao và đàm phán hiện đại.
Đây không phải vấn đề cá nhân, không phải chuyện tuổi tác hay hoàn cảnh riêng. Đây là vấn đề hệ thống, là lỗ hổng chiến lược đang khiến lợi ích quốc gia bị đặt vào thế bất lợi. Trong khi các nguyên thủ Singapore, Hàn Quốc, Ấn Độ, Malaysia nói tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ, tranh luận thẳng thừng, nắm bắt ý đồ đối phương ngay lập tức, thì lãnh đạo Việt Nam phải chờ dịch từng câu. Mỗi giây chờ là một giây cơ hội bị bỏ lỡ. Mỗi câu bị trung gian hóa là một lớp ý nghĩa bị bóp méo. Trong đàm phán thương mại, tranh chấp Biển Đông, thu hút FDI công nghệ cao hay ứng phó khủng hoảng, sự chậm trễ ấy không phải chuyện nhỏ – nó là thiệt thòi thực sự.
Phiên dịch chuyên nghiệp là cần thiết, nhưng không thể thay thế sự chủ động của người đứng đầu. Một lãnh đạo thực thụ phải tự nghe, tự hiểu, tự phản biện tại chỗ. Không ai bảo vệ lợi ích quốc gia tốt hơn chính người đại diện cao nhất của nó. Chờ dịch không chỉ làm chậm phản ứng, mà còn khiến đối phương đánh giá thấp mức độ nghiêm túc và khả năng ứng phó của ta.
Việt Nam đã hội nhập sâu, xuất khẩu lớn thứ hai Đông Nam Á, thu hút hàng chục tỷ USD FDI mỗi năm. Hàng triệu thanh niên Việt Nam nói tiếng Anh lưu loát, làm việc tại các tập đoàn toàn cầu, đàm phán quốc tế không cần ai “dịch hộ”. Vậy mà lãnh đạo cao nhất vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào phiên dịch – điều này không còn chấp nhận được nữa.
Im lặng giữa vòng tròn nguyên thủ không phải khiêm tốn, không phải phong cách Việt Nam. Đó là sự tự giới hạn, là khoảng cách tụt hậu cần bị xóa bỏ khẩn cấp. Tiếng Anh không phải để phô trương, mà là vũ khí bảo vệ lợi ích dân tộc. Đã đến lúc coi năng lực ngoại ngữ là tiêu chuẩn bắt buộc trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp chiến lược, chứ không phải kỹ năng phụ tùy hứng.
Một vị lãnh đạo nói tiếng Anh lưu loát sẽ nâng tầm vị thế quốc gia, biến Việt Nam từ đối tác “ngoan ngoãn” thành đối tác chủ động, sắc bén, ngang tầm. Còn cứ tiếp tục “đứng lặng” như hiện nay, thì đừng ngạc nhiên khi lợi ích quốc gia bị chậm một nhịp, bị mất một nước cờ trên bàn cờ quốc tế không khoan nhượng.
Việt Nam không thể mãi đứng ngoài cuộc chơi bằng cách chờ người khác nói xong rồi mới… dịch lại. Đã đến lúc thay đổi – dứt khoát và không khoan nhượng.
Tuấn Thành – Thoibao.de
