Ngày 24/1/2026, Trung Quốc đồng loạt kỷ luật và mở điều tra các nhân vật cấp cao trong Quân ủy Trung ương, trong đó có Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp đã gây rúng động toàn cầu.
Đây là một biến cố chính trị có đủ sức làm rung chuyển cấu trúc quyền lực quân sự và sẽ kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với hệ thống chính trị ở Trung Quốc.
Theo giới quan sát quốc tế đây là một tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng bất ổn nội bộ của bộ máy quân sự của Trung Quốc. Nhất là vào thời điểm Bắc Kinh công bố quyết định này trước thềm điều chỉnh nhân sự chiến lược.
Theo quy định, Quân ủy Trung ương Trung Quốc phải có 7 thành viên, nhưng chỉ trong vòng vài năm, dưới “bàn tay sắt” của ông Tập Cận Bình hàng loạt nhân vật chủ chốt đã lần lượt “ngã ngựa”, để lại một cơ cấu gần như rỗng ruột.
Việc chỉ còn lại Tập Cận Bình và Trương Sinh Minh trong Quân ủy, sẽ khiến sự ổn định của bộ máy Quân ủy Trung ương Trung Quốc ngày càng trở nên mong manh.
Việc kỷ luật các tướng lĩnh cấp cao bởi các quyết định mang tính cá nhân. Bất kỳ ai bị nghi ngờ cũng có thể bị loại bỏ ngay lập tức, tạo ra một môi trường chính trị dựa trên nỗi sợ hơn các nguyên tắc chính trị.
Khi không tồn tại cơ chế kiểm soát và cân bằng đủ mạnh, không có lực lượng có đủ khả năng đối trọng, thì không một vị tướng lĩnh nào có thể cảm thấy an toàn, bất kể cấp bậc hay mức độ trung thành.
Làn sóng thanh trừng kéo dài trong quân đội Trung Quốc đã nuôi dưỡng một tâm lý bất an thường trực. Khi Quân đội vận hành trong nỗi sợ có thể tỏ ra kỷ luật và hùng mạnh trên bề mặt, nhưng bên trong là sự rệu rã về tinh thần và niềm tin.
Sự sụp đổ của Trương Hựu Hiệp phản ánh sự đứt gãy trong cấu trúc lãnh đạo quân sự Trung Quốc và đang báo hiệu một giai đoạn bất ổn kéo dài, nơi các cuộc thanh trừng có thể tiếp diễn không lối thoát.
Lịch sử Trung Quốc từng chứng kiến “Sự kiện Thiên Kinh” năm 1856 của Thái Bình Thiên Quốc, khi nội bộ lãnh đạo Trung Quốc lúc đó tự tàn phá lẫn nhau trước khi sụp đổ hoàn toàn. Trung Quốc ngày nay cho dù chưa đi đến kết cục đó, nhưng sự suy yếu từ bên trong là điều chắc chắn.
Trong khi, các diễn biến tại Việt Nam sau Đại hội 14 theo giới quan sát quốc tế so sánh cho rằng, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam đang ngày càng phụ thuộc sâu hơn vào quỹ đạo chính trị của Trung Quốc, cả về mô hình tập trung quyền lực lẫn cách thức vận hành bộ máy.
Tại Đại hội 14, Đại tướng Phan Văn Giang không có vị trí trong nhóm “Ngũ trụ” chỉ tiếp tục giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, trong khi Tổng Tham mưu trưởng Nguyễn Tân Cương cũng không có ghế trong Bộ Chính trị. Điều đó đã cho thấy vai trò chính trị của phe Quân đội đang bị ông Tô Lâm thu hẹp một cách đáng kể.
Cũng như ở Bắc kinh, đây không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là hệ quả tất yếu của một mô hình quyền lực tập trung cao độ. Khi toàn bộ quyền lực chính trị dồn vào tay một cá nhân, một phe cánh, thì kể cả phe Quân đội, sớm muộn cũng bị bị “dọn dẹp” để loại bỏ sự đối trọng.
Khi hệ thống chính trị Việt Nam thực sự đang vận hành như một bản sao thu nhỏ của Trung Quốc, thì kịch bản phe Quân đội tiếp tục bị “dọn dẹp” nhằm làm suy yếu chỉ còn là vấn đề thời gian.
Bài học từ Trung Quốc cho thấy một nghịch lý nguy hiểm đối với sức mạnh phòng thủ đất nước của Quân đội Việt nam. Khi quyền lực càng tập trung, hệ thống bên ngoài càng tỏ ra vững chắc, nhưng sức mạnh quân sự lại càng mong manh hơn bao giờ hết.
Nhìn từ việc xử lý các lãnh đạo Quân ủy Trung Quốc, đây là lời cảnh báo về nguy cơ của một cấu trúc quyền lực kiểm soát tuyệt đối từ một cá nhân, và phe cánh đang bắt đầu ở Việt Nam.
Trà My – Thoibao.de
