Chuyện thành phố Hà Nội chính thức thí điểm tổ chức lại giao thông trên cầu Nhật Tân rồi vội vã cho gỡ bỏ biển cảnh báo khoảng cách chỉ sau đúng 3 ngày lắp đặt cuối tháng 9/2026 không đơn thuần là một tai nạn nghiệp vụ quản lý đô thị.
Theo giới quan sát, nó là một hình ảnh thu nhỏ cho một căn bệnh trầm kha trong tư duy điều hành bộ máy nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Đó là, họ tự dựng lên vô số rào cản, làm tắc nghẽn các hoạt động, rồi sau đó lại vội vã tháo gỡ và gọi đó là “sáng kiến” cải cách.
Vòng lặp “tự xích chân mình rồi tự giải thoát” này đang diễn ra rộng khắp ở thượng tầng vĩ mô trong việc điều hành của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, với tham vọng đạt con số GDP tăng trưởng hai con số đang đối mặt khốc liệt với các quy luật thị trường vô cùng khắt khe, và bối cảnh địa chính trị bất lợi.
Do đó, tham vọng này của ông Tô Lâm và ban lãnh đạo Ba Đình được cho là đang xây dựng trên một kịch bản thiếu tính khả thi, và hoàn toàn xa rời thực tế.
Theo giới chuyên gia kinh tế, để đạt được mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 -2030, Việt Nam cần một số vốn đầu tư lên tới 38,5 triệu tỷ VND, tương đương khoảng 1.500 tỷ USD. Tức là trung bình mỗi năm phải huy động được khoảng 300 tỷ đô la.
Nhưng, ở kịch bản tối thiểu do Bộ Tài chính tính toán mới đây cho năm 2026, nền kinh tế cũng cần tới 5,1 triệu tỷ VND, tức khoảng 200 tỷ USD. Thế nhưng, tính đến hết nửa đầu năm 2026, mới chỉ huy động được khoảng 1,8 triệu tỷ VND, tương đương 70 tỷ USD.
Vẫn theo giới chuyên gia kinh tế, trong khi tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 chỉ đạt khoảng 100 tỷ USD, càng cho thấy không có bất kỳ cách nào có thể giúp lấp đầy khoản vốn thiếu hụt còn lại đó trong 3 tháng cuối năm 2026.
Chưa dừng lại ở đó, Việt Nam đã rơi vào tình trạng nhập siêu lên tới 20,5 tỷ đô la chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026.
Trong đó, có hơn 18 tỷ đô la là chi phí nhập khẩu nhiên liệu do những biến động tại eo biển Hormuz. Sự cố địa chính trị này đã đẩy giá xăng dầu trong nước leo lên mức kỷ lục vượt ngưỡng 28.000 VND/1lít.
Trong khi, việc ông Tô Lâm vẫn tiếp tục ép bộ máy phải đạt cho bằng được mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh khó khăn đang bủa vây toàn diện.
Nguồn gốc sâu xa của sự bế tắc này còn nằm ở khoảng trống trong tư duy quản lý. Sự “giật cục” trong cách điều hành thời gian qua xuất phát từ việc gia tăng tư duy kiểm soát công an trị trong quản lý kinh tế, thay vì dựa trên năng lực của một đội ngũ kỹ trị thực thụ.
Trong khi, một nền kinh tế vĩ mô vốn vận hành như một dòng chảy tự nhiên, đòi hỏi sự thấu hiểu sâu sắc về các quy luật thị trường, tâm lý đầu tư và một môi trường pháp lý ổn định.
Một nền kinh tế không thể nào phát triển bền vững nếu liên tục phải đối mặt với những cú “đùng một phát” kiểu như: đùng một phát ban hành quy định siết chặt, rồi lại đùng một phát ra văn bản dỡ bỏ như hiện nay.
Việc ưu tiên tư duy kiểm soát thay vì kiến tạo phát triển của ông Tô Lâm được ví như một người cầm lái chưa làm chủ được kỹ năng nhưng lại liên tục nhấn ga, đẩy nền kinh tế vào những rủi ro bất ổn không đáng có.
Doanh nghiệp và người dân không cần sự ưu ái hay những chính sách can thiệp mang tính giật cục. Điều họ cần duy nhất vào lúc này là sự minh bạch, thượng tôn pháp luật và một không gian kinh doanh an toàn để các nguồn lực vận động theo đúng quy luật thị trường.
Nếu chính quyền của ông Tô Lâm không giải phóng tư duy kiểm soát công an trị, thì không thể lấy lại niềm tin thị trường một cách thực chất, thì tham vọng đưa đất nước bứt phá sẽ mãi chỉ là một “giấc mơ trên giấy”, và luôn luôn vấp ngã ngay trước những thực tế phũ phàng của dòng chảy kinh tế.
Trà My – Thoibao.de
