Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học ADN nhận dạng cơ thể người, trong thời gian từ 8 đến 18/9/2026. Mục tiêu được nêu là xây dựng chuẩn để phân tích, tạo lập dữ liệu ADN và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu căn cước. Nghe rất hiện đại: từ dấu vân tay đến ADN, chiếc “hồ sơ sinh học” của mỗi người ngày càng đầy đủ hơn. Nhưng càng hiện đại, câu hỏi về quyền riêng tư càng không thể bị xem nhẹ.
Điểm đáng chú ý là Luật Căn cước 2023 hiện không quy định việc cung cấp ADN là nghĩa vụ bắt buộc đối với tất cả người dân. Theo Điều 16 được dẫn trong thông tin dự thảo, việc thu thập sinh trắc học ADN được thực hiện khi người dân tự nguyện cung cấp hoặc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu giám định, thu thập theo quy định. Vậy nên điều công chúng cần quan tâm không phải là “có lấy ADN hay không”, mà là dữ liệu ấy được thu thập trong hoàn cảnh nào, lưu giữ bao lâu, ai được tiếp cận và được sử dụng cho những mục đích gì.
ADN không giống một dãy số căn cước có thể đổi khi bị lộ. Nó là thông tin sinh học gắn với mỗi cá nhân. Vì thế, xây dựng một quy chuẩn kỹ thuật có thể giúp việc quản lý dữ liệu thống nhất hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt hơn. “Tự nguyện” phải thực sự là tự nguyện, còn quyền kiểm soát dữ liệu phải được giải thích minh bạch. Bởi một khi thông tin di truyền đã bước vào cơ sở dữ liệu, câu hỏi quan trọng nhất sẽ không còn là “lấy bằng cách nào?”, mà là: ai đang giữ chiếc chìa khóa mở kho dữ liệu ấy?
https://www.facebook.com/share/p/1CGN5yQvMc/
