Trong thế giới ngoại giao vốn dĩ đầy sự cẩn trọng, song những tiết lộ thẳng thắn của cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, ông Ted Osius, về cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là người “không trong sạch” đã xé toạc bức màn bí mật về người đỡ đầu cho Tổng Bí thư Tô Lâm.
Trong cuốn sách “Không gì là không thể: Quá trình hòa giải của Mỹ với Việt Nam”, ông Osius không ngần ngại phơi bày mặt trái hiện hữu ngay ở thượng tầng kiến trúc của Đảng CSVN trong giai đoạn trước đây.
Điều đáng chú ý là nhận định này đến từ một nhà ngoại giao có mối quan hệ “thân thiết” với ông Nguyễn Tấn Dũng. Vì cả hai đã từng kề vai sát cánh về một di sản thương mại mà ông Dũng thúc đẩy nhằm đưa Việt Nam sang giai đoạn mới.
Tuy nhiên, sự thân thiết không thể che lấp được thực tế phũ phàng về sự liêm chính. Ông Osius thừa nhận dù rất quý mến ông Ba Dũng, nhưng ông – tức Đại sứ Osius không thể phủ nhận rằng cựu Thủ tướng Dũng “không trong sạch” khi điều hành một quốc gia Đông Nam Á có nhiều tham nhũng.
Nhận định này càng trở nên có sức nặng khi đặt cạnh những so sánh của ông Osius về một Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng kín đáo, mang dáng dấp nhà giáo, và một Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cởi mở, thân thiện và xởi lởi theo phong cách của người miền Trung.
Theo giới quan sát quốc tế, sự “không trong sạch” mà cựu Đại sứ Osius ám chỉ hoàn toàn trùng khớp với những di sản kinh tế mà ông Nguyễn Tấn Dũng để lại sau khi bị rời chính trường với tuyên bố muốn “làm người tử tế”.
Đó là giai đoạn mà các tập đoàn kinh tế – là những “quả đấm thép” của nhà nước được ưu ái quá mức dẫn đến vỡ nợ dây chuyền, để lại khoản nợ công và nợ quốc tế khổng lồ cho Việt nam.
Sự sụp đổ của ông Dũng không chỉ gây thất thoát ngân sách mà còn tạo ra một môi trường dung dưỡng cho các nhóm lợi ích trục lợi và tham nhũng quá lớn.
Đây chính là động lực chính khiến Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, ngay sau khi tái đắc cử năm 2016, đã phải phát động công cuộc chiến “đốt lò”, với mục tiêu là dọn dẹp tàn dư của Ba Dũng ở giai đoạn trước đó.
Theo giới phân tích quốc tế, khi nhìn vào mối quan hệ chằng chịt trong chính trường Việt Nam, đã khiến người ta đã liên tưởng đến câu ngạn ngữ của người Pháp: “Hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ nói anh là người như thế nào?”.
Mối quan hệ thâm giao giữa cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và đương kim Tổng Bí thư Tô Lâm trước đây hay ở thời điểm hiện nay đang đặt ra nhiều dấu hỏi lớn.
Khi ông Tô Lâm, người từng giữ vai trò trọng yếu trong bộ máy Công an dưới thời ông Ba Dũng, và sau đó trở thành “người đốt lò” chủ lực của ông Trọng, hiện đang nắm giữ quyền lực tối cao.
Nếu cựu Đại sứ Osius đã khẳng định ông Dũng “không trong sạch”, và nếu áp dụng logic của câu ngạn ngữ trên, thì sự trong sạch của những người từng là đồng minh thân cận của cựu Thủ tướng Ba Dũng chắc chắn là không thể có.
Những tuyên bố của cựu Đại sứ Ted Osius còn để đối chiếu về phẩm chất chính trị cũng như đạo đức tư cách của Tổng Bí thư Tô Lâm.. Khi Bộ trưởng Công An Tô Lâm cuối năm 2023 đã bị Quốc hội đánh giá với tỷ lệ tín nhiệm thấp cao nhất.
Nhìn lại nhận xét là người “không trong sạch” dành cho ông Nguyễn Tấn Dũng, dư luận có quyền đặt câu hỏi về sự trong sạch của ông Tô Lâm trong công cuộc chống tham nhũng hiện nay.
Nhất là, sau khi ông Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư thì quyền lực của phe Công an bổng trở nên áp đảo các nhóm lợi ích khác ở trong đảng, và đã tạo nên một hình thái quyền lực mới chưa từng thấy của phe Công An?
Câu trả lời có lẽ vẫn còn quá sớm, nhưng lời cảnh báo từ Đại sứ Ted Osius về sự tham nhũng ở cấp cao nhất vẫn là một vết hằn khó phai trong bức tranh chính trị Việt Nam hiện nay.
Trà My – Thoibao.de
